Căng thẳng Iran gây xáo động thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Những phát ngôn mới của Tổng thống Donald Trump về Iran đã gây chấn động thị trường dầu mỏ toàn cầu, làm dấy lên lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung. Mặc dù sản lượng dầu hàng ngày của Iran khoảng 3,4 triệu thùng là khá khiêm tốn so với các cường quốc như Mỹ và Ả Rập Xê Út, với sản lượng lần lượt khoảng 13,5 triệu và 9,5 triệu thùng mỗi ngày, nhưng vị trí chiến lược của quốc gia này và tính chất khó lường của các căng thẳng địa chính trị lại có tác động không cân xứng.

Nỗi sợ hãi thúc đẩy sự biến động của thị trường

Thị trường năng lượng đang trở nên đặc biệt nhạy cảm với những diễn biến ở Iran, nhất là sau làn sóng biểu tình gần đây trong nước. Những bất ổn trong nước này, được thúc đẩy bởi sự mất giá đáng kể của đồng rial Iran, trùng hợp với những tuyên bố hiếu chiến từ chính quyền Mỹ. Helima Croft, người đứng đầu chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, nhận định rằng sự biến động thị trường hiện nay chủ yếu xuất phát từ "nỗi sợ hãi" và lo lắng về khả năng gián đoạn nguồn cung.

Căng thẳng leo thang và phô trương sức mạnh quân sự

Căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran được nhấn mạnh bởi những tuyên bố công khai của Tổng thống Trump hôm thứ Năm, cho thấy việc triển khai một "hạm đội lớn" đến khu vực "phòng trường hợp cần thiết". Những phát biểu này được đưa ra vào thời điểm các báo cáo cho thấy tình hình nhân quyền nghiêm trọng ở Iran, với hàng nghìn người được cho là đã chết liên quan đến các cuộc biểu tình đang diễn ra. Tổng thống Trump cũng đã công khai can thiệp vào công việc nội bộ của Iran, viện dẫn những lo ngại về án tử hình.

Năng lực dự phòng hạn chế và rủi ro khu vực

Mặc dù thị trường dầu mỏ toàn cầu hiện đang được cung cấp đầy đủ, nhưng khả năng bổ sung nhanh chóng trong trường hợp xảy ra sự gián đoạn đáng kể lại bị giảm đáng kể. OPEC và các đồng minh, chịu trách nhiệm khoảng 40% sản lượng dầu toàn cầu, đã tăng sản lượng trong năm trước, do đó làm giảm công suất dự trữ sẵn có. Croft cảnh báo rằng một cuộc đối đầu dẫn đến việc mất đi nguồn cung xuất khẩu dầu của Iran sẽ khiến lượng dự trữ hiện có của OPEC không còn nhiều để bù đắp.

Hơn nữa, nguy cơ xung đột khu vực rộng lớn hơn góp phần làm gia tăng bất ổn thị trường. Vị trí chiến lược của Iran nằm sát các quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn như Ả Rập Xê Út, và việc nước này kiểm soát các tuyến đường thủy quan trọng như eo biển Hormuz, càng làm trầm trọng thêm những lo ngại này. Eo biển Hormuz là một điểm nghẽn quan trọng, với khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu đi qua đây. Các sự kiện trong quá khứ, bao gồm cả cáo buộc Iran nhắm mục tiêu vào các tàu chở dầu và cơ sở hạ tầng ở Vịnh Ba Tư năm 2019, cho thấy sự dễ bị tổn thương của các tuyến đường cung cấp quan trọng này.

Các biện pháp trừng phạt và tác động của chúng

Mặc dù Tổng thống Trump đã giảm bớt các mối đe dọa can thiệp quân sự trực tiếp, việc áp thuế 25% đối với các quốc gia giao dịch với Iran vẫn đang được tiến hành. Các lệnh trừng phạt hiện hành đã hạn chế đáng kể xuất khẩu dầu thô của Iran, phần lớn hiện được chuyển đến các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc, những nơi mua dầu với giá chiết khấu. Các nhà phân tích đang đặt câu hỏi về hiệu quả hơn nữa của các lệnh trừng phạt, cho rằng thị trường xuất khẩu của Iran đã bị hạn chế đáng kể, có khả năng làm giảm khả năng gây ảnh hưởng đến chính sách của Iran thông qua áp lực kinh tế hơn nữa.